Ergenlik, çocukluktan yetişkinliğe geçişin hem bedensel hem de duygusal olarak yoğun yaşandığı bir dönemdir. Daha dün her şeyi anlatan çocuk, kapısını kapatıp saatlerce odasında kalmaya başlayabilir. Bu değişim çoğu ebeveyni şaşırtır, bazen de kırar. Oysa gencin kendine alan istemesi, sağlıklı bir kimlik gelişiminin doğal parçasıdır.
Ergenlikte neler değişir?
Bu dönemde hormonal değişimlerle birlikte beyin gelişimi de sürer. Duyguları düzenleme ve risk değerlendirme becerileri henüz olgunlaşmakta olduğu için gençler zaman zaman ani tepkiler verebilir. Arkadaş grubunun onayı aileden daha önemli görünmeye başlar. Kendi fikirlerini savunma, kurallara itiraz etme ve mahremiyet isteği belirginleşir. Bunların hiçbiri gencin aileyi önemsemediği anlamına gelmez.
Konuşmak yerine dinlemek
Gençle iletişimde en sık yapılan hata, her konuşmayı bir öğüt fırsatına çevirmektir. Genç kendini anlatırken hemen çözüm önermek ya da eleştirmek, bir sonraki seferde susmasına yol açabilir. Bunun yerine şu yaklaşımlar işe yarayabilir:
- Arabada, yürüyüşte ya da birlikte yemek hazırlarken olduğu gibi yan yana yapılan etkinlikler sırasında sohbet açmak
- Gencin anlattığı bir olayı yargılamadan sonuna kadar dinlemek
- “Ne düşünüyorsun?” gibi açık uçlu sorular sormak
- Hatalarınızı kabul edip özür dilemekten çekinmemek
Sınırlar ve pazarlık
Ergen bir gence tamamen serbestlik tanımak da, her şeyi yasaklamak da sorun yaratır. Eve dönüş saati, telefon kullanımı ve harçlık gibi konularda kuralları gençle birlikte konuşarak belirlemek, uyumu artırır. Kuralların nedenini açıklamak ve tutarlı olmak önemlidir. Telefon ve oyun kullanımıyla ilgili sınırlar için gençlerde ekran bağımlılığı sayfasında ayrıntılı öneriler bulabilirsiniz.
Sınav dönemi ve gelecek kaygısı
Ankara’da pek çok genç, ergenliğin en yoğun yıllarını sınav hazırlığıyla geçirir. Not ve puan baskısı, ev içindeki gerilimi artırabilir. Gencin başarısını yalnızca sınav sonucuyla değerlendirmemek, onun ilgi alanlarını ve kişiliğini de görmek ilişkiyi korur. Tercih sürecinde birlikte karar vermek için üniversite tercih rehberi sayfası yol gösterici olabilir.
Ne zaman destek aranmalı?
Uzun süren mutsuzluk, okuldan kopma, kendine zarar verme düşünceleri ya da madde kullanımı şüphesi gibi durumlarda bir ruh sağlığı uzmanından destek almak gerekir. Okul rehberlik servisi ilk adım olabilir. Ailenin tamamını ilgilendiren iletişim sorunları için aile içi iletişim rehberine de göz atabilirsiniz.